Bieszczady w jesiennych barwach. Zdjęcie z Landsat 9

Jesień w Bieszczadach widać nie tylko z połonin. Z orbity zmiana barw jest czytelna jak na mapie: ciemna zieleń lasów ustępuje czerwieniom i złotu, a wysokogórskie łąki zmieniają kolor na beżowy. NASA opublikowała zdjęcie satelitarne, które pokazuje ten moment.

Co pokazuje zdjęcie

Obraz wykonał 8 października 2026 roku instrument OLI (Operational Land Imager) na satelicie Landsat 9, wspólnym przedsięwzięciu NASA i USGS. Zdjęcie opublikowano jako „Image of the Day” 19 października.

• Zalesione zbocza Bieszczadzkiego Parku Narodowego pokrywają się kolorami jesieni.
• Płaty połonin — wysokogórskich łąk — przybrały beżowy odcień, bo straciły letnią zieleń.
• W lasach dominuje buk zwyczajny, któremu towarzyszą m.in. jawor.

Dlaczego liście zmieniają kolor

Mechanizm jest prosty, ale warto go przypomnieć, bo tłumaczy całe zjawisko. Chłodniejsze powietrze i krótszy dzień ograniczają produkcję chlorofilu — barwnika odpowiedzialnego za fotosyntezę i zielony kolor.

Gdy chlorofil zanika, odsłaniają się inne barwniki: żółte i czerwone. To dlatego jesień nie „dodaje” kolorów, tylko ujawnia te, które były w liściu cały czas.

Połoniny, czyli piętro ponad lasem

Nazwa „połonina” pochodzi od słowiańskiego określenia subalpejskich łąk. W Bieszczadach występują powyżej granicy lasu, która w tym rejonie sięga około 1000–1260 m n.p.m.

• Połoniny tworzą otwarte trawiaste przestrzenie i zarośla jarzębiny, wierzb i olszy zielonej.
• Płaty połonin ciągną się grzbietami na wschód i południowy wschód od Smereka.
• To właśnie te łąki na zdjęciu odcinają się beżem od ciemnych lasów.

Buk, który pamięta epokę lodowcową

Buk zwyczajny (Fagus sylvatica) jest w tym rejonie gatunkiem dominującym. Jego historia jest dłuższa niż wygląd lasu sugeruje.

• Po ustąpieniu lodowców buk rozprzestrzeniał się z izolowanych ostoi w Karpatach i Alpach.
• Odegrał istotną rolę w ponownym zalesianiu terenów wcześniej pokrytych lodem.
• Część Bieszczadzkiego Parku Narodowego należy do sieci UNESCO obejmującej stare i pierwotne lasy bukowe w 18 krajach.

To dlatego jesienne zdjęcie jest nie tylko ładne — pokazuje las o udokumentowanej, wielowiekowej ciągłości.

Jesień widziana z orbity ma sens praktyczny

Powtarzalne obserwacje satelitarne pozwalają śledzić zmiany sezonowe w czasie i porównywać je między latami. Dla przyrody oznacza to dane, a nie wrażenia.

W tym samym okresie w Bieszczadach niedźwiedzie brunatne intensywnie żerują przed zimą — jesień to dla nich czas gromadzenia zapasów, nie tylko zmiana kolorów.

1. Czy zdjęcie pokazuje całe Bieszczady?

Nie. To wycinek obejmujący Bieszczadzki Park Narodowy i okolice, wybrany jako obraz dnia.

2. Dlaczego połoniny są beżowe, a nie czerwone?

Bo tworzą je trawy i zarośla, nie liście drzew liściastych. Inny typ roślinności, inny barwnik, inny efekt.

3. Czy takie zdjęcia mają wartość naukową?

Tak. Serie obserwacji pozwalają mierzyć tempo zmian sezonowych i porównywać je rok do roku.

Co to oznacza w praktyce

Jeśli planujesz jesienny wyjazd w Bieszczady, najlepsze kolory zwykle przypadają właśnie na drugą połowę października — a zdjęcia satelitarne pozwalają ocenić, na jakim etapie jest wegetacja, zanim spakujesz plecak.

Więcej takich obrazów publikuje NASA Earth Observatory; my opisujemy je po polsku, z podaniem źródła i daty wykonania.